محمد حسين بن محمد هادى عقيلى علوى شيرازى

58

مخزن الأدوية ( ط . ج )

آنچه ته نشين شده باز بسايند و آب مطبوخ دواها بر آن ريزند و به دسته حركت دهند و آنچه مخلوط به آب گردد در آن كاسه ريزند و به دستور به عمل آورند تا به غير از رمل و سنگريزه چيزى در ته هاون نماند دور نمايند و آبها را بگذارند تا ته نشين گردد و از گرد و غبار محافظت نمايند پس آب صافى آن را به جر علقه بگيرند و ته نشين را با زعفران ساييده ممزوج نموده در ظرف چينى پهن كنند و بگذارند تا خشك گردد پس بردارند و نگاه دارند در ظرف چينى يا شيشه و عند الحاجت به كار برند و قوّت اسهال صبر مغسول از غير مغسول ضعيف‌تر است . * غسل سويق جو و گندم و غير آن * كه خواهند در معده ترش نگردد و نفخ آن زايل شود آنست كه آب گرم جوشان بر آن ريزند و بگذارند تا برآيد و اگر دو مرتبه آب گرم بر آن ريزند بهتر است پس آب سرد بر آن ريزند و از آب برآورند و تناول نمايند و اگر مانعى نباشد از خوردن شيرينى و گلاب و بيدمشك و امثال آن بعد غسل با آب سرد شربت ساخته در آن ريزند و تناول نمايند كه بهتر و مصلح آن است و بعضى گفته‌اند كه غسل سويق آن است كه جو و گندم و يا غير آن هر حبى را كه خواهند بريان نمايند و بعد بريان با آب بشويند و خشك كرده آس نمايند و به استعمال آورند . * غسل موم * آن است كه بگيرند موم را و گداخته در آب سرد ريزند و بگذارند تا سرد گردد و آنچه درديست در زير آن مجتمع مىگردد دور نمايند و يا آنكه در آب گرم طبخ نمايند تا گداخته گردد و خوب برهم زنند و بگذارند تا سرد گردد از روى آب بردارند و همچنين مكرر نمايند تا صاف و خالص گردد و غسل زفت نيز بدين نحو است . * دستور سفيد كردن شمع * در حرف الشين در شمع مذكور مىگردد ان شاء الله تعالى . * امّا دستورات * * دستور آشاميدن چوب چينى * و آن به انحاء است بهترين همه به طريق تعريق است جهت امراض مزمنه خصوصا سوداويه مانند جذام و قروح خبيثه و جرب اكاله و ساعيه و قوبا و تحليل رياح و مواد غليظه و تقويت بدن و امثال اينها امّا بايد كه جوانان و محرور المزاجان بىسبب مرتكب استعمال آن نگردند و خود را در رنج نيندازند و آن را در امراض بارده بلغميه چندان منفعتى نيست و همچنين پيش از تنقيه و بودن بدن ممتلى از اخلاط فاسده و در آن پرهيز نانمودن از اشياى غير مناسبه و منافيه بلكه ضرر آن در اين صورت به مراتب شتى زياده از نفع آن است و مورث امراض صعبه است و طرق استعمال آن به انحاى بسيار است از آن جمله آن است كه چون خواهند استعمال نمايند اولًا تنقيه بدن نمايند به حسب خلط غالب و چون نقاء تام حاصل گشت يك دو هفته صبر نموده پس شروع نمايند تا بيست و يك روز يا چهل روز به حسب احتياج پنج روز هر روز پنج مثقال عرق گلابى رنگ متشابه الاجزاء در پختگى و خامى و صلابت و رخاوت كه نه بسيار صلب مصمغ سياه رنگ پر ريشه و نه بسيار رخو سبك خام سفيد كه اجزاى آن در هنگام بريدن مانند آرد گردد بلكه بايد كه كم گره نو كرم ناخورده غير منشق غير كج‌واج باشد كه چوب چينى اعلى نامند بگيرند و به دم كارد ورق ورق نمايند و اگر نتواند شد به قدر باقلا و نخود خرد نمايند و آنچه ريزه و آرد شده باشد دور كنند در قدرى گلاب و يا بيدمشك و يا عرقهاى مناسبه ديگر به مرض و علت و يا با آب خالص صبح بخيسانند و شام آن را با آن مقدار آب كه در شبانه روز به صرف مأكول و مشروب آيد در ديگ نقره يا مس تازه قلعى كرده يا سنگى و سفالى لعاب دار كنند امّا بايد كه آن ظرف مملو از آب نگردد كه جاى جوش و بخار نماند پس سر آن را به ظرفى از همان جنس پوشيده اطراف آن را به خمير آرد ماش مستحكم نمايند كه اصلًا بخار بيرون نرود پس آن را به هيأت مجموعى وزن نمايند و سنگ وزن آن را محفوظ دارند و سر آن را باز كرده همان مقدار آب نيز داخل نمايند و سر آن را محكم بندند و به آتش بسيار ملايم طبخ دهند تا آب به نصفه رسد و در بين جوش سنگى گران بر آن گذارند كه بخار سرپوش را برندارد و در آخر به آن سنگ وزنه محفوظ بسنجند چون برابر باشد فرود آورند و بگذارند همان قسم سرپوشيده و صبح گرم كرده نزد خود آورند و ردايى بر خود پوشيده سر ديگ را آهسته آهسته باز نمايند تا بخار آن به تمام سر و بدن برسد و عرق شود و چون بخار آن كم گردد ديگ را از زير ردا برآورده ردا را به خود پيچند كه هوا نرسد و مطبوخ چوب چينى را صاف نمايند مقدار پنجاه مثقال تا صد مثقال آن را بدون شيرينى يا با پنج مثقال نبات نيم گرم و همين مقدار وقت شام بنوشند و تتمه را به جاى آب بياشامند و داخل طعام و خمير نان و قهوه كنند و آب خالص مطلق نياشامند و قدرى از چوب چينى گره دار و ريشه دار را اگر چوب چينى اعلى زياده از قدر مشروب و ايام مقرره مطلوبه نباشد در آب بسيارى طبخ دهند و صاف كرده دست و رو از آن بشويند و طهارت از آن نمايند كه نيم گرم باشد در همه حال و اگر براى مشروب اول روز اولًا قدرى برآورند و بنوشند در بين گرفتن بخار آن بهتر و معين بر عرق و تأثير آن است و پنج روز ديگر هر روز هفت مثقال چوب چينى به اوصاف مذكوره را به دستور مزبور طبخ نموده بياشامند و اگر اراده بيست و يك روز باشد پنج روز ديگر هر روز شش مثقال و پنج روز ديگر هر روز چهار مثقال و سه روز ديگر علاوه براى آنكه دفعتاً از آب مطبوخ چوب چينى مقدار كثير به آب خالص رجوع نشود دو مثقال آن